Έχεις εταιρεία; Αν ναι, δεν έχεις μία, αλλά δύο: Την υπάρχουσα και τη μελλοντική.

Αν ρωτήσεις δέκα ιδιοκτήτες εταιριών ή CEOs πόσες εταιρείες διοικούν, οι εννέα θα σου απαντήσουν «μία», και θα σου δείξουν με υπερηφάνεια το οργανόγραμμα, τον τζίρο του προηγούμενου τριμήνου και τη λίστα με τα τρέχοντα projects.

Κάνουν λάθος.

Κάθε ηγέτης που θέλει να βρίσκεται στην αγορά και μετά από πέντε χρόνια, στην πραγματικότητα διοικεί δύο εντελώς διαφορετικές εταιρείες κάτω από το ίδιο ΑΦΜ: την Υπάρχουσα Εταιρεία και τη Μελλοντική Εταιρεία. Το μεγαλύτερο στρατηγικό λάθος στη σύγχρονη επιχειρηματικότητα είναι ότι αφιερώνουμε το 99% της ενέργειάς μας στην πρώτη, αφήνοντας τη δεύτερη να πεθάνει πριν καν γεννηθεί.

Η παγίδα της «Υπάρχουσας Εταιρείας»

Η Υπάρχουσα Εταιρεία είναι αυτή που πληρώνει τους μισθούς σήμερα. Είναι το επιχειρηματικό μοντέλο που ξέρεις, οι πελάτες που ήδη εξυπηρετείς, οι διαδικασίες που προσπαθείς να βελτιστοποιήσεις κατά 5% ή 10% κάθε χρόνο.

Είναι επίσης ένας αδηφάγος οργανισμός. Έχει επείγοντα emails, πελάτες που παραπονιούνται, προθεσμίες, προβλήματα ρευστότητας και καθημερινές «φωτιές». Η Υπάρχουσα Εταιρεία λατρεύει την προβλεψιμότητα, τιμωρεί το λάθος και μετράει την επιτυχία με KPIs απόδοσης (efficiency).

Το πρόβλημα; Η βελτιστοποίηση του σήμερα δεν δημιούργησε ποτέ το αύριο. Όσο τελειοποιείς τον τρόπο που φτιάχνεις κεριά, κάποιος άλλος σχεδιάζει τον ηλεκτρικό λαμπτήρα.

Η αναγκαιότητα της «Μελλοντικής Εταιρείας»

Η Μελλοντική Εταιρεία είναι η απάντηση στο πιο άβολο ερώτημα που μπορείς να θέσεις στον εαυτό σου: «Αν ξεκινούσαμε σήμερα από το μηδέν, με την τεχνολογία και τα δεδομένα που υπάρχουν τώρα, πώς θα βγάζαμε εκτός αγοράς τον σημερινό μας εαυτό;»

Αυτή η δεύτερη εταιρεία δεν έχει ακόμα έσοδα. Έχει όμως υποθέσεις, πειραματισμούς, νέες τεχνολογίες (όπως η ενσωμάτωση του AI στον πυρήνα του προϊόντος και όχι απλώς ως εργαλείο) και διαφορετικό προφίλ πελατών. Εκεί που η Υπάρχουσα Εταιρεία απαιτεί εκτέλεση (execution), η Μελλοντική απαιτεί αναζήτηση (exploration). Εκεί που η πρώτη φοβάται την αποτυχία, η δεύτερη τη χρησιμοποιεί ως δεδομένο μάθησης.

Στη θεωρία του management, αυτό ονομάζεται Οργανωσιακή Αμφιδεξιότητα (Organizational Ambidexterity): η ικανότητα ενός οργανισμού να εκμεταλλεύεται το παρόν (exploit) ενώ ταυτόχρονα εξερευνά το μέλλον (explore). Στην πράξη, είναι η πιο δύσκολη ισορροπία που καλείται να κρατήσει ένας ηγέτης.

Γιατί η πρώτη «τρώει» τη δεύτερη;

Αν αφήσεις τις δύο εταιρείες να ανταγωνιστούν για τους ίδιους πόρους, η Υπάρχουσα θα κερδίζει πάντα. Είναι λογικό: όταν έχεις να επιλέξεις ανάμεσα σε έναν πελάτη που πληρώνει τώρα και σε μια ιδέα που ίσως αποδώσει σε δύο χρόνια, το ένστικτο επιβίωσης επιλέγει το σήμερα.

Έτσι, το μέλλον αναβάλλεται επ' αόριστον. Μέχρι τη μέρα που η αγορά αλλάζει απότομα και ανακαλύπτεις ότι είσαι εξαιρετικά αποδοτικός σε κάτι που πλέον δεν χρειάζεται κανείς.

Πώς διοικείς και τις δύο ταυτόχρονα;

Το να χτίσεις τη Μελλοντική σου Εταιρεία δεν απαιτεί απαραίτητα τεράστια κεφαλαία, αλλά αλλαγή νοοτροπίας και δομής:

• Διαχώρισε το ημερολόγιό σου: Αν το 100% του χρόνου σου ανήκει στην Υπάρχουσα Εταιρεία, η Μελλοντική είναι ορφανή. Δέσμευσε αδιαπραγμάτευτο χρόνο (έστω ένα 15-20% της εβδομάδας σου) αποκλειστικά για στρατηγική, τάσεις, νέες τεχνολογίες και συζητήσεις με ανθρώπους εκτός του κλάδου σου.
• Χρησιμοποίησε διαφορετικά μέτρα αξιολόγησης: Μην κρίνεις ένα νέο εγχείρημα με τα KPIs της ώριμης επιχείρησής σου. Αν ζητήσεις άμεσο ROI από ένα project καινοτομίας στους πρώτους τρεις μήνες, το έχεις ήδη καταδικάσει. Στη Μελλοντική Εταιρεία μετράμε την ταχύτητα μάθησης και την επικύρωση υποθέσεων.
• Προστάτευσε τους «ανθρώπους του αύριο»: Κάθε ομάδα έχει τους Operators (αυτούς που κρατούν το τρένο στις ράγες) και τους Builders (αυτούς που θέλουν να φτιάξουν νέες γραμμές). Αν βάλεις τους Builders να κάνουν μόνο διαχείριση ρουτίνας, θα φύγουν. Δώσ' τους χώρο και «άδεια» να πειραματιστούν.
• Τόλμησε τον αυτο-κανιβαλισμό: Μην φοβηθείς να λανσάρεις μια νέα υπηρεσία ή ένα νέο μοντέλο τιμολόγησης επειδή μπορεί να «κλέψει» μερίδιο από το βασικό σου προϊόν. Είναι χίλιες φορές προτιμότερο να κανιβαλίσεις εσύ τον εαυτό σου, παρά να το κάνει ο ανταγωνιστής σου.

Την επόμενη φορά που θα μπεις στο γραφείο σου ή θα ανοίξεις το laptop σου, κάνε μια παύση πριν βουτήξεις στα emails. Η Υπάρχουσα Εταιρεία σου είναι εκεί και σε περιμένει, απαιτητική όπως πάντα.

Η ερώτηση που θα κρίνει τη μακροζωία σου ως ηγέτη είναι μία: Σήμερα, τι θα κάνεις για τη δεύτερη;